Ilyashi lya pali Imbokodo

Bushe Imbokodo nicinshi?

Imbokodo masambililo ayalecitika ayakwesha ukusankanishiwa kwa miti ya bucingo iyakweseshapo ukucingilila akashishi ka HIV. Iyi miti ya masambililo ileitwa ukuti Ad26.Mos4.HIV (Ad26 vaccine) na Clade C gp140 (protein vaccine). Ifikomo ifikalamba ifya aya masambililo kufwaya ukwishiba ukuti:

  • Bushe iyi miti kuti yacingilila ukwambula kwa HIV?
  • Bushe iyi miti ilifye bwino ku bumi bwa bantu?
  • Bushe ubucingo bwa mibili ya bantu buleyampana bwino neyi miti?

Imiti iilebomfiwa muli aya masambililo TEKUTI ilenge ukwambula kwa HIV na AIDS. Iyi miti yamasambililo tayapangwa ukufuma kutushishi twa HIV ututuntulu, utushishi utwafwa, ifilundwa ukufuma kuli HIV, nangu insandesande sha bantu ishakwata utushishi. Lelo yapangwa ukufuma ku fimpashanya fya tupimfya twa kashishi ka HIV ifyapangwa nabantu eico kanshi tekuti ilenge umuntu ukwambula HIV nangu AIDS. 

Iyi miti yamasambililo yakweseshapofye. Ici cilepilibula ukuti tucili tuleifwailisha nokukonkanyapo ukusambilila pafyo ili iyawama ku bumi bwa bantu elyo nokumona ngacakuti kuti yacingilila ukwambula kwa kashishi ka HIV.

Iyi miti ilebomfiwafye ku kufwailisha. Tekuti ipeelwe ku bantu bonse nangu ukushitisha. Iyi miti ipeelwa nabaipanga ba Janssen Vaccines & Prevention B.V., ababa ciputulwa caba Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson.

Njebeniko nafimbi pali Imbokodo

Imbokodo masambililo ayakalamba ayalefwaisha ukwishiba ngacakuti iyi miti ya bucingo kuti yacingilila banamayo mu citungu ca Sub-Saharan Africa ku kwambula akashishi ka HIV. Ngacakuti imbokodo kuti yalanga ukuti iyi miti kuti yabomba muli banamayo ba mucitungu ca Sub-Saharan Africa, lukaba lutampulo ulukankala nganshi mulwendo lwakusanga umuti uusuma kabili uwayana uwingacingilila abantu isonde lyonse ukufuma ku kashishi ka HIV. 

Amasambililo yambi ayakalamba, ayacitilwe mu mwaka wa 2009, yalangile pa muku wakubalilapo ukuti umuti wa bucingo kuti wacingilila akashishi ka HIV, nangu cakuti califye nimu musango uunono. Aya masambililo yaleitwa ukuti RV144 elyo yacitikile mu calo ca Thailand umo umwasangilwe abantu ukucila pa mintapendwa ikumi limo na mutanda (16,000). Ifyatumbwikemo fyaliweme nganshi, elyo fyalangile ukuti uyu muti wacingilile icipendo ca kwambula kwa HIV ukupya ukufika naku mapesenti 31.2. Ici cilepilibula ukuti imiti iyabomfiwe muli RV144 yalikwanishe ukucingilila ukwambula kwa kashishi ka HIV mu muntu umo pa bali batatu abapeelwe umuti muli aya masambililo. Nangu cakuti ici tacafikilepo pakuti uyu muti wingasuminishiwa ukubomfiwa na bantu bonse, aya masambililo yapeele bakafwailisha ifishibilo ne lyashi ilyo balekabila pakuti bengapanga imiti yabucingo iisuma. Imiti iileeshiwa muli imbokodo naipusanako nailya iyabomfiwe mukwesha kwa RV144.

Imiti iilebomfiwa muli imbokodo, elyo nemiti naimbi iyapalako, yalyeshiwapo mumasambililo yambi ayanono ayapalako. Isambililo limo ilinono pali aya litwa ukuti Approach, ilyo ilibomfya umuti uwapalana sana na Ad26 elyo no muti wa protein umo wine uulebomfiwa muli imbokodo, elyo ili sambililo lilecitikila kufyalo fya U.S., Rwanda, Uganda, South Africa, na Thailand. Imiti ya AD26 no muti wa protein ifilebomfiwa muli imbokodo ilepeelwa nakubantu bambi 235 mu masambililo yabili ku Kenya naku Rwanda ayaleitwa HVTN 117 (Traverse) elyo na HVTN 118 (Ascent). Amasambililo yamuti aya Traverse na Ascent yalifika pakwesha ukumona ngacakuti umuti wa AD26 no muti wa protein (imoine iilebomfiwa muli imbokodo) ilifye bwino kukupeela ku bantu; ngacakuti abantu kuti bakwanisha ukubomfya iyi miti ukwabulwa ukumfwa ububi; elyo nefyo ubucingo bwa mibili yabantu buleyampa na neyi miti ya Ad26 na protein. Ifyatumbuka mukubangilila mu masambililo ya Traverse, elyo namumasambililo ya Aproach iilumbwilwe pa mulu, fyalilanga ukuti iyi miti yabucingo yalibafye bwino kabili isuma ukupeela abantu elyo nobwampano ku bucingo bwa mibili bwalibafye bwino. 

Mu masambililo yonse ayacitika ukufika pali lelo, kwalibako amafya yamo ku bumi bwa bantu mukulolenkana neyi miti yabucingo. Nangu cibefi, limbi kuti kwabako amafya nayambi ayashilamoneka. Ecalenga ukuti icikomo cimo ica aya masambililo cakwesha ukumona ngacakuti iyi miti yalibafye bwino ku bumi ngacakuti yapeelwa ku bantu abengi. Ubumi bwacila muntu uulesendamo ulubali bukalacecetwa panshita fye yonse iya aya masambililo.

Imbokodo naipusanako ku masambililo yambi ayanono mumusango wakuti, muli imbokodo, bakafwailisha nomba balefwaya ukusambilila ngacakuti imiti ya Ad26 na protein mucshinkafy kuti yacingilila ukwambula kwa kashishi ka HIV. 

Bushe nibani balecita aya masambililo?

Aya masambililo yalecitwa naba HVTN, ba Janssen Vaccines & Prevention B.V., ababa ciputulwa caba Janssen Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson, elyo nefipatala fyonse apalecitikilwa aya masambililo. Abantu bonse abalebombela pamo muli aya masambililo balebomba mukwampana nabekala calo pakushininkisha ukuti uku kufwailisha kwapokelelwa ku bekala calo elyo nokucindika intambi sha ncende yalecitikilako.